انحصار وراثت

 

براي تعيين تکليف ميراث هرکس پس از فوت، ابتدا بايد ورثه را تعيين کرد. رسيدگي به اين امر از سوي مرجع قانوني و با رعايت تشريفات مقرر در قانون را «انحصار وراثت» مي نامند. وقتی عده‌ای بعد از فوت یکی از نزدیکانشان انحصار وراثت می‌کنند، یعنی منحصر بودن آنها در ارث‌بردن از فرد متوفی از نظر قانونی را ثابت کرده و در ضمن دادگاه سهم‌ الارث هر یک از آنها را مشخص می‌کند. این موضوع در یک برگه از طرف دادگاه بیان می‌شود که اصطلاحا به آن گواهی انحصار وراثت می‌گویند.

دادخواست انحصار وراثت

 

دادخواست حصر وراثت از طریق شوراهای حل اختلاف هر محل که متوفی در آن محل فوت نموده باشد با تهیه خلاصه برگه فوت، شناسنامه، کارتهای ملی و اسناد و مدارکی که دلالت بر مالیت منقول و ………………. باشد و تنظیم دادخواست به شورا صورت میگیرد.

فرم گواهی انحصار وراثت

راجع به فرم گواهی حصر وراثت در اختیار شورای حل اختلاف بوده و گواهی حصر وراثت فرم خاصی ندارد. بلکه در سربرگ تعیین شده توسط دادگستری اسامی ورثه با مشخصات آنان قید و به مهر و امضاء رئیس شعبه میرسد.

 

نکات مهم در گواهی انحصار وراثت

 

  1. درصورتی‌که برای محجور قیم مشخص نشده باشد دادستان می‌تواند به درخواست گواهی انحصار وراث اعتراض نماید.
  2. اگر بهای ترکه بیش از 30میلیون ریال نباشد ضرورتی برای نشر آگهی نیست در این حالت دادگاه باملاحظه مستند است و مدارک تقدیمی اتخاذ تصمیم می‌نماید.
  3. در مورد وراث روستاییان درصورتی‌ که بهای ترکه بیش از ده میلیون ریال باشد آگهی برای یک‌بار و در یک روز در معابر و اماکن عمومی روستای محل اقامت متوفی نصب خواهد شد و نیازی به نشر آگهی در جراید نیست.
  4. درصورتی‌که متقاضی نام یک یا چند تن از وراث را در دادخواست اعلام ننماید، عمل وی در حکم کلاهبرداری بوده با شکایت ایشان قابل‌تعقیب و مجازات خواهد بود.

هزینه دادرسی انحصار وراثت

 

هزینه  دادرسی انحصار وراثت طبق جداولی است که از طریق امور مالیاتی قوه قضائیه و برحسب تعرفه ای که راجع به حداقل و حداکثر میزان ماترک است تعیین میشود. مواردی که بر هزینه انحصار وراثت تاثیر خواهد داشت ، شامل ؛ انتخاب وکیل در اخذ انحصار ورثه همچنین هزینه چاپ آگهی در روزنامه و مالیات بر ارث خواهد بود که با توجه به میزان و ارزش ماترک متفاوت خواهد بود.

مدت زمان انحصار وراثت

 

در فراهم کردن فرم گواهی انحصار وراثت که باید نسبت اشخاص با متوفی و میزان سهم آنان و  مشخصات متوفی و وراث به طور دقیق ذکر شود و همچنین لیست اموال و دارایی ها نام برده شود ، باید به امضا و تایید قاضی برسد که معمولا یک هفته تا ده روز زمان بر خواهد بود این مدت به شرطی خواهد بود که همه ی وراث در امر تهیه مدارک خود نهایت همکاری را داشته باشند و گرنه اگر یکی از وراث در انجام تهیه اسناد و مدارک مربوط به خود تعلل کند ، زمان بیشتری برای جمع آوری اسناد وراث صرف خواهد گردید.

در صورتي که ارزش ماترک متوفي کمتر از 30ميليون ريال باشد طبق ماده ی ۳۶۱ و ۳۶۲ قانون ارث ، شوراي حل اختلاف بدون انتشار آگهي و دعوت از ورثه، در جلسه فوق العاده با توجه به اسناد و مدارک ارائه شده، گواهي انحصار وراثت را صادر مي کند. ليکن در صورتي که ماترک، بر اساس گواهي تسليم اظهارنامه ماليات بر ارث، بيش از 30ميليون ريال ارزش داشته باشد، در فرضي که آخرين سکونتگاه متوفي در شهر بوده باشد به هزينه متقاضي، درخواست وي يک نوبت در روزنامه کثيرالانتشار آگهي مي شود و در فرضي که آخرين اقامتگاه متوفي در روستا بوده باشد درخواست متقاضي در روستا اعلام عمومي مي شود. پس از گذشت يک ماه از آگهي يا اعلام عمومي در صورت عدم وصول اعتراض، با توجه به اسناد و مدارک ارائه شده گواهي انحصار وراثت صادر مي شود. در صورتي که در مهلت يک ماهه از زمان نشر آگهي هر شخص ذي نفعي به درخواست صدور گواهي انحصار وراثت اعتراض کند، به عنوان مثال شخصي ادعا کند که ورثه منحصر به اشخاص ذکر شده در درخواست نبوده و نام يک يا چند تن از ورثه عمداً يا سهواً اعلام نشده است يا شخصي مدعي شود که وصيت نامه اي از متوفي موجود است، شوراي حل اختلاف در مواردي که صلاحيت رسيدگي به آن ها را دارد با تشکيل جلسه و دعوت از طرفين به موضوع رسيدگي و حکم مقتضي را صادر مي کند و در مواردي که خارج از صلاحيت شوراي حل اختلاف است با وصول اعتراض، رسيدگي به موضوع را در شورا تا تعيين تکليف در دادگاه صالح متوقف مي کند.

دعوی اعتراض به گواهی حصر وراثت

 

کسانی حق اعتراض به دادخواست حصر و وراثت دارند که به نحوی از قلم افتاده باشند. دعوی اعتراض به دادخواست حصر وراثت با مطلع شدن افراد معترض و یا درج در روزنامه های محلی و بعضاً کثیرالانتشار به شورای حل اختلاف همان محلی داده میشود که نسبت به صدور حصر وراثت بدون رعایت موازین قانونی و حذف نام بعضی از ورثه که عمداً یا سهواً از قلم افتاده باشند پذیرفته میشود و بازنگری میگردد که اگر عمداً نام یک یا چند نفر از ورثه حذف شده باشد قانونگذار مجازات و حبس برای فرد خاطی تعیین و لازم الاجرا دانسته است.

 

ابطال گواهی انحصار وراثت

 

ابطال گواهی حصر وراثت زمانی صورت میگیرد که با توسل به جعل و خدعه و تقلب شخصی را که زنده است مرده قلمداد کنند یا نام دیگری را که سمت با متوفی را ندارند اضافه شود و یا اینکه نام اشخاصی که از قلم افتاده یا حذف نموده باشند در گواهی حصر وراثت قبلی رعایت نشده باشد.