تقسیم ارث و انحصار وراثت

وکیل حقوقی

جهت مشاره تلفنی رایگان و درخواست وکیل حقوقی با شماره زیر تماس بگیرید


77947264 - (021)
{ سی خط ویژه }

شرایط تحقق ارث بری

ماده 867 قانون مدنی اعلام میکند:

ارث به موت حقیقی یا به موت فرضی مورث تحقق پیدا میکند

با توجه به این ماده وقتی شخصی به طور حقیقی فوت میکند و یا شخص به واقع فوت نکرده ولی بنا به موارد متعددی که  قانون مقرر کرده دادگاه حکم فوت او را صادر میکند که به این حکم موت فرضی گفته میشود.در این دو فرض فوت حقیقی و فوت فرضی مسئله ارث بری مطرح میشود و وسوالاتی از این قبیل به ذهن متبادر میشود.

ارث بری

چه کسانی از شخص فوت شده ارث می برند؟

مطابق ماده 861 قانون مدنی موجب ارث دو امر است:

الف) نسب

ب) سبب

 قبل از مطالعه موارد زیر باید بدانید که شخصی از متوفی ارث میبرد که در زمان فوت او زنده بوده باشد.

کسانی که از شخص متوفی ارث میبرند:

الف) کسانی که نسبت خونی (نسبی) با متوفی دارند و به سه طبقه تقسیم میشوند:

1طبقه اول:.پدر ومادر، فرزندان، فرزندانِ فرزندان هرچقدر پایین رود.

2.طبقه دوم :اجداد، خواهر و برادر و فرزندانِ خواهر و برادر.

3.طبقه سوم: عمه ها و عموها، دای ها و خاله های متوفی و فرزندانِ آنها.

ب) کسانی که رابطه سببی با هم دارند( زن و شوهر)

نکته: در بین این طبقات اگر از طبقه اول کسی باشد دیگر طبقات بعدی ارث نمیبرند برای مثال اگر شخصی که فوت کرده در زمان وفات پدر و مادرش یا هر یک از فرزندانش زنده باشد دیگر طبقه دوم و سوم ارث نخواهند برد.

در این بین باید دانست که زن وشوهر نیز ورثه یکدیگر محسوب می شوند و از همدیگر ارث میبرند، لازم به ذکر است که زن و شوهری که ازدواج دائمی دارند از یکدیگر ارث میبرند و در ازدواج موقت ارث وجود ندارد (ماده 940 قانون مدنی).

اگر مردی بیشتر از یک زن دائم داشته باشد آیا همگی زنها از مرد ارث میبرند؟

بله همگی ارث میبرند. مطابق قانون مدنی زن یک هشتم از شوهر ارث میبرد و اگر زن متعدد داشته باشد یک هشتم کل اموال به طور مساوی بین آنها تقسیم میشود( ماده 913و 942 قانون مدنی).

اگر متوفی پدر و مادر و فرزند و همسر داشته باشد آیا همسر که جز طبقه اول نمیباشد از شوهر ارث میبرد؟ اگر طبقه اول نباشد و طبقه دوم باشد و متوفی همسر نیز داشته باشد آیا همسر با طبقه دوم ارث میبرد؟ اگر طبقه اول و دوم نباشد و طبقه سوم باشد و متوفی همسر نیز داشته باشد همسر با طبقه سوم ارث میبرد؟

همسر متوفی (زن و شوهر) در کنار همه طبقات همزمان ارث میبرند، همسر جزء لاینفک در ارث محسوب میشود و در صورت وجود هرکدام از طبقات همسر نیز همراه با آنها ارث میبرد. بطور مثال اگر مردی فوت کند و همسر و فرزند و پدرو مادر داشته باشد  همسر او و بقیه  این اشخاص که جز طبقه اول هستند ارث میبرند و طبقات بعدی از ارث محروم میشوند.

انحصار وراثت

محرومیت از ارث

در قانون مدنی به طور مشخص آمده است که چه کسانی از ارث محروم میشوند یا چه چیزی باعث محرومیت از ارث میشود.مثلا کسی مورث خود را بکشد قاتل محروم از ارث میشود، ورثه اگر کافر باشد و شخص فوت شده مسلمان باشد کافر از مسلمان ارث نمیبرد. زنا زاده از پدر و مادر طبیعی خود و اقوام آنها ارث نمیبرد، بعد از لعان زن و شوهر از یکدیگر ارث نمیبرد.

آیا پدر و مادر میتوانند فرزندان خود را از ارث محروم کنند؟

خیر ، باید گفت قواعد ارث از قواعد امری است و کسی نمیتواند برخلاف آن عمل کند طبق ماده 837 قانون مدنی کسی نمیتواند به موجب وصیت فرزند خود یا هر یک از ورثه را از ارث محروم کند و اگر چنین وصیتی هم شده باشد وصیت باطل است.

تکلیف مهریه زن بعد از فوت شوهر

مطابق ماده 1082 قانون مدنی به مجرد عقد زن مالک مهریه میشود و میتواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بکند، با توجه به قانون مدنی اگر زنی قبل از فوت شوهر مهریه خود را نگرفته باشد بعد از فوت شوهر مهریه را از دارایی شوهر فوت شده میگرد، طبق ماده 226 قانون امور حسبی مهریه زن دینی بر ذمه شوهر است و زن برای دریافت مهریه خود از دارایی شوهر نسبت به طلبکاران حق تقدم دارد.

اگر زن مهریه خود را بعد از فوت شوهر از ماترک(دارایی) شوهر بگیرد از ارث یک هشتم محروم میشود؟

خیر زن در صورت فوت شوهر هم مهریه و هم ارث یک هشتم خود را دریافت میکند.

تقیسم ارث

حصر وراثت شیوه ای است که به وسیله آن ورثه متوفی مشخص میشود و در نتیجه تقسیم ارث  به سهولت انجام میشود. مطابق ماده 300 قانون امور حسبی «در صورت تعدد ورثه هر یک از آنها میتواند از دادگاه درخواست تقسیم سهم خود را از سهم سایر ورثه بخواهد». با توجه به مفهوم ماده 300 ابتدا باید ورثه مشخص شود و بعد ارث بین آنها تقسیم شود  و طریق قانونی تعیین ورثه حصر وراثت است .

پس بعد از فوت شخص ابتدا ورثه تعیین میشود، تعیین ورثه با حصر وراثت و گرفتن گواهی حصر وراثت به عمل می آید ولی در عمل ممکن است حصر وراثت صورت نگیرد و وراث با توافق ارث را بین خودشان تقسیم کنند و هیچگاه هم مشکلی پیش نیاید. ولی از نظر قانون و اعتبارات قانونی حصر وراثت باید انجام گیرد.

درخواست تقسیم ورثه را چه کسانی میدهند؟تقسیم ارث

ارث بین ورثه متوفی تقسیم می شود و اما چه کسانی می توانند درخواست تقسیم ورثه را دهند :

1) هر یک از ورثه حق درخواست تقسیم سهم خود را دارد. 2) ولی و وصی و قیم هر وارثی که محجور باشد. 3) امین غایب و جنین. 4) کسی که سهم الارث بعضی از ورثه به او منتقل شده. 5) موصی له و وصی راجع به موصی به که وصیت به جز مشاع از ترکه شده (ماده 301 قانون امور حسبی).

درخواست تقسیم ارث  باید کتبی باشد ، نام و مشخصات درخواست کننده و شخص فوت شده، ورثه و اشخاص دیگری که ترکه باید بین آنها تقسیم شود، و سهم هر یک معین شود.

درخواست تقسیم از چه مرجعی به عمل می آید؟

مطابق ماده 20 قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 306 قانون امور حسبی درخواست تقسیم از دادگاه آخرین اقامتگاه متوفی به عمل می آید و اگر آخرین اقامتگاه متوفی معلوم نباشد دادگاه  آخرین محل سکونت متوفی به عمل می آید.

ترتیب تقسیم

  1. افراز
  2. تقسیم به تعدیل
  3. تقسیم به رد
  4. اجبار به فروش و تقسیم ثمن

انحصار وراثت

«حصر وراثت  طریقی برای تعیین و مشخص کردن وراث میباشد»

وارث بودن شخص باید در دادگاه مورد بررسی قرار گیرد و گواهی نامه ای به نام تصدیق انحصار وراثت صادر شود تا ورثه معلوم شود.

ورثه و سایر اشخاص ذی نفع میتوانند درخواست صدور گواهی انحصار وراثت دهند، مرجع درخواست گواهی حصر رواثت و مرجع صدور گواهی حصر وراثت شورای حل اختلاف آخرین محل اقامتگاه متوفی است و اگر اقامتگاه معلوم نباشد شورای حل اختلاف آخرین محل سکونت موقت متوفی.

مراحل درخواست و صدور  گواهی حصر وراثت

مرحله اول: ورثه یا اشخاص ذی نفع درخواست خود را به صورت کتبی در فرم مخصوصی که در شورای حل اختلاف موجود است و در آن  نام . مشخصات درخواست کننده و متوفی و ورثه و اقامتگاه آنها و نسبت بین متوفی و وراث نوشته میشودتنظیم نموده و به شورای حل اختلاف تقدیم میکنند تا در شورا مورد بررسی قرار گیرد.

مرحله دوم درخواست متقاضی حصر وراثت یک نوبت در روزنامه کثیرالانتشار یا روزنامه محلی منتشر میشود و اگر روزنامه نباشد در محل الصاق میشود. پس از انقضای یک ماه از تاریخ نشر آگهی اگر اعتراض نباشد گ.اهی حصر وراثت صادر میشود.

مرحله سوم: مدارکی باید به فرم درخواست صدور گواهی حصر وراثت ضمیمه شوند که عبارتند از: 1) گواهی فوت متوفی که اداره ثبت احوال صادر میکند. 2) کپی شناسنامه تمام وراث .3)کپی عقدنامه همسر دائمی. 4) فرم استشهادیه دال بر منحصر بودن وراث به اشخاص نام برده شده.5) گواهی تسلیم اظهارنامه  مالیات بر ارث به اداره امور اقتصادی و دارایی آخرین محل اقامتگاه متوفی.

مالیات بر ارث

وراث یا نماینده قانونی پس از فوت شخص موظف است در صورتی که مالی از ترکه به وراث میرسد نهایتا تا شش ماه بعد از تاریخ فوت به نزدیکترین سازمان امور مالیاتی سکونت متوفی برای مراحل انحصار وراثت مراجعه کند و  اسناد مربوطه و صورت اموال و بدهی های وی را در اظهارنامه مخصوص مایلت بر ارث تکمیل نمیاد. پس از تکمیل اظهارنامه تمامی اموال متوفی اعم از منقول و غیرمنقول به نرخ روز به وسیله ماموران مالیات انحصار وراثت ارزش گذاری شده و تمام بدهی­های متوفی مانند مهریه، وام و … کسر میشود و سهم هر یک از وراث به نسبت محاسبه میشود ( طبق ماده 20 قانون مالیات های مستقیم).

اهمیت دریافت گواهی حصر وراثت

علاوه بر اینکه وراث با حصر وراثت به طور قانونی تعیین و مشخص میشوند در مواردی و برای انجام برخی کارهای قانونی در مورد ماترک در دفاتر اسناد رسمی ارائه گواهی انحصار وراثت الزامی میباشد. برای مثال  در بعضی از موارد برخی از وراث قصد خروج از کشور دارند که در این گونه موارد برای تعیین تکلیف سهم الارث خود و سایر ورثه، به ورثه یا شخص ثالثی وکالت میدهند تا امور آنها را انجام دهند در این مورد باید گواهی حصر وراثت  ارائه شود.

موارد الزامی ارائه گواهی انحصار وراثت به ادرات ثبت اسناد و یا دفاتر اسناد رسمی

  • ثبت ملک به نام وراث در دفتر املاک
  • تنظیم و ثبت اسناد ناقله وراث در دفاتر اسناد رسمی، اگر وراث نسبت به املاک متوفی معامله ای انجام دهند معامله را وقتی میتوان تنظیم و ثبت نمود که گواهی نامه انحصار وراثت را در دست داشته و بین آنها در سهم الارثت توافق باشد. ماده 40 آیین نامه دفاتر اسناد رسمی
  • تنظیم و ثبت اسناد وکالتی راجع به ماترک

هزینه دادرسی حصر وراثت چقدر میباشد؟

طبق نظریه مشورتی ماده 375 قانون امور حسبی به صراحت هزینه دادرسی گواهی انحصار وراثت را مبلغ 500 ریال تعیین کرده است .

در صورت گم کردن گواهی فوت و شناسنامه متوفی چطور انحصار وراثت کنیم؟

برای اخذ گواهی فوت و شناسنامه متوفی باید به ثبت احوال مراجع نماییم .

 اگر برگه گواهی حصر وراثت مفقود شود چگونه میتوان دوباره آن را تهیه کرد؟

میتوانید ضمن مراجعه به شورای حل اختلاف با دادن مشخصات وراث و یا تاریخ آن برای گرفتن رو نوشت آن اقدام نمایید.

 

تقسیم ارث و انحصار وراثت
3.7 (73.33%) 3 votes

2 دیدگاه

  • نجفی
    نجفی

    ممنون استفاده کردم

    • ره جویان عدالت
      ره جویان عدالت

      ممنون از همراهی شما دوست عزیز

  • محمد
    محمد

    با سلام
    آیا زنی که شوهرش فوت کرده و ازدواج مجدد کرده و از شوهر دوم دختری داشته باشد،در صورت تقسیم ارث از شوهر اول،آیا به دختری که از شوهر دوم بوده ارث میرسد؟(اگر ماترک زمین کشاورزی تقریبا بایر و بدون هیچ گونه ساختمان و یا محدثاتی باشد چطور؟)

    • ره جویان عدالت
      ره جویان عدالت

      درخصوص سوال شما در صورت تقسیم ارث همسر اول این خانم ، هیچ ارثی به فرزند این خانم از همسر دوم نمی رسد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ثبت پرسش

شما می توانید از این بخش سوال خود را ثبت کنید و در کمترین زمان پاسخ مناسب را از طریق ایمیل دریافت کنید.

مشاوره حضوری

از طریق این بخش شما می توانید قرار مشاوره حضوری خود را ثبت و در زمان مشخص شده مشاوره حضوری دریافت کنید.

مشاوره تلفنی

درصورتی که نیاز به مشاوره تلفنی دارید از این بخش اقدام کنید و با وکلای پایه یک دادگستری تلفنی صحبت کنید.