تعریف جعل

جعل در قانون تعریف مشخصی ارائه نشده  است . در ماده 523 قانون مجازات مصوب 1/2/1392 مقرر می دارد : جعل و تزویر عبارت است از ساختن نوشته یا ساختن مُهر یا امضای اشخاص رسمی یا غیررسمی و خراشیدن یا تراشیدن یا قلم بردن یا الحاق یا محو یا اثبات یا سیاه کردن یا تقدیم یا تأخیر تاریخ سند نسبت به تاریخ حقیقی یا الصاق نوشته ای به نوشتة دیگر یا به کاربردن مهر دیگری بدون اجازه صاحب آن و نظایر این موارد ذکر شده در فوق، می باشد. بنابراین باید توجه شود تعریف فوق مصادیق جعل و تزویر را ارائه نموده است و تعریفی مصداقی نموده است.

جعل سند

جعل سند هنگامی اتفاق می افتد که جاعل اقدام به تنظیم نوشته ای و برگه ای شبیه برگه و نوشته های اصلی بنماید و در آن سند و نوشته امضایی را به جای صاحب نوشته اصلی نماید و یا مهری بسازد و روی آن برگه ساخته شده بزند و یا سندی و نوشته را مخدوش نماید و کلمه ای از آن یا جمله ای را بتراشد و یا بخراشد که باعث حذف آن نوشته شود و قسمتی از نوشته را سیاه نماید که باعث ناخوانا شدن آن قسمت از سند و نوشته گردد و بخشی از نوشته را پاک کند و نیز نوشته ای را به طریق حرفه ای بر روی سند نوشتة دیگر بچسباند و الصاق نماید و یا اعداد و تاریخ روی سند و نوشته را با اضافه کردن یا حذف قسمتی از اعداد تغییر دهد و یا استفاده از مهر دیگری که بدون اجازه وی ذیل نوشته یا روی سندی بزند و ارائه کندجعل سند محسوب می شود و پرواضح است که جعل سند شامل اسناد رسمی و عادی می شود.

جهت کسب اطلاعات بیشتر می توانید ویدیو زیر را مشاهده کنید.

ارکان جرم جعل :

ارکان جرم جعل عبارت است از:
1- رکن مادی:  که یعنی باید آن اعمال و افعال که در تعریف جعل و ذکر مصادیق آن به عمل آمد توسط شخص، انجام شود تا رکن مادی تحقق یابد و البته همین رکن مادی شامل فعل و ترک فعل می شود.
2- رکن معنوی : به قصد انجام عمل مجرمانه و آگاهی و هوشیاری در حین انجام جعل تلقی می شود.
3- رکن قانونی : که در زمانی که قاضی و دادرس در حال رسیدگی با شکایت اشخاص ذینفع و یا گزارش مرجع انتظامی اداری دولتی مواجه می شود باید تشخیص دهد که عمل انجام شده توسط متهم با مواد قانونی مربوط به جعل در قانون مجازات اسلامی باشد.
4- رکن ضرری: یعنی عمل شخص جاعل باعث ایراد ضرر به شخص یا اشخاص یا جامعه شود.

مجازات جرم جعل و استفاده از سند مجعول

الف- مجازات جعل در اسناد یا نوشته های غیررسمی:

طبق ماده 536 قانون مجازات اسلامی اسلامی مصوب 1392  هرکس در اسناد یا نوشته های غیررسمی جعل یا تزویر کند و یا با علم به جعل و تزویر  از آن اسناد استفاده کند، علاوه بر جبران خسارت به حبس از 6 ماه تا 2 سال یا به سه تا دوازده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد.
ب- جعل و استعمال اسناد مجعول رسمی:
طبق ماده 525 ق.م.ا.1392 ، جعل احکام یا امضاء یا مهر یا دستخط معاون اول رئیس جمهوری یا وزراء یا مهر یا امضای اعضای شورای نگهبان یا نمایندگان مجلس یا مجلس خبرگان یا قضات یا یکی از رؤسا یا کارمندان و مسئولین دولتی از حیث مقام رسمی آنان و جعل مهر یا تمبر و علامت شرکت یا مؤسسات یا ادارات دولتی یا نهادهای انقلاب اسلامی و جعل منگنه یا علامت تعیین عیار طلا یا نقره و یا جعل و استفاده از اسکناس رایج داخل یا خارجی یا اسناد بانکی مانند برات قبول شده از طرف بانک یا چک های صادره از طرف بانک ها و سایر اسناد تعهد آور بانک.
طبق ماده 526 ق.م.ا. 1392 ، هرکس اسکناس رایج داخلی یا خارجی یا اسناد بانکی، اوراق بهادار یا حواله های صادره از خزانه را به قصد اخلال در وضع پولی یا بانک یا اقتصادی یا بر هم زدن نظام کشور جعل یا وارد کشور کند یا با علم به جعل استفاده کند . اگر مفسد و محارب شناخته شود، به 5 تا 20 سال حبس محکوم می شود.
جعل مدارک اشتغال به تحصیل یا فارغ التحصیلی یا تائیدیه یا ریز نمرات تحصیلی دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی داخل یا خارج از کشور یا ارزش نامه های تحصیلات خارج را جعل کند یا با علم به جعل بودن استفاده کند علاوه بر جبران خسارت به حبس از 1 تا 3 سال محکوم می شود.
هر کسی مهر یا منگنه یا علامت یکی از ادارات و مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی مانند شهرداری را جعل کند یا با علم به جعل استعمال رکن آن به 6 ماه تا 3 سال حبس محکوم می شود .
هرکس شخصاً یا توسط دیگری برای معافیت خود یا شخص دیگری از خدمت دولت یا نظام وظیفه و برای تقدیم به دادگاه گواهی پزشکی به اسم طبیب جعل کند به حبس از 6 ماه تا 1 سال یا 3 تا 6 میلیون ریال جزای نقدی محکوم می شود.
اگر پزشک تصدیقنامه برخلاف واقع درباره شخص برای معافیت از خدمت در ادارات رسمی یا نظام وظیفه برای تقدیم به مراجع قضائی بدهد به حبس از 6 ماه تا 2 سال و یا به 3 تا 12 میلیون ریال جزای نقدی محکوم می شود.
اگر کسی به جای دیگری در آزمون ها اعم از کنکور ورودی دانشگاه ها ، دانش سراها، مراکز تربیت معلم، اعزام به خارج یا امتحان داخلی نهایی واحدهای مزبور یا امتحانات دبیرستانها ، مدارس راهنمایی و هنرستان و غیره در جلسه امتحانات شرکت کند حسب مورد مرتکب و داوطلب علاوه بر مجازات اداری و انتظامی ، به دویست هزار ریال تا یک میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد.

مجازات شروع به جعل و تزویر

مجازات شروع به جرم جعل طبق ماده 542 قانون مجازات اسلامی حداقل مجازات تعیین شده همان مورد خواهد بود .

نکته :

  1. برای تعیین مجازات شروع به جعل های پیش بینی شده در سایر قوانین باید به همان قوانین مراجعه کرد و اگر در آن قوانین حکم خاصی وجود نداشت شروع به ارتکاب آن جرایم قابل مجازات نمی باشد.
  2. برخی از موارد بیست گانه فصل پنجم از مصادیق جرم جعل نیستند ، مشکل است بتوان شروع به ارتکاب این جرایم را به موجب ماده 542 ق.م.ا مجازات کرد.
  3. شروع به استفاده از سند مجعول بر اساس ماده 542 ق.م.ا قابل مجازات نمی باشد . چون تحقق شروع به استفاده چنان قابل تصور نیست. این امر در همۀ جرایمی که به اصطلاح جز جرایم مطلق می باشند و نیازمند نتیجه نیستند صادق است.

استفاده از سند مجعول :

قانونگذار تقریباً در همۀ مواردی که از جعل سخن گفته است استفاده از سند مجعول را هم ردیف با آن مورد بحث قرار داده و برای این جرم همان مجازات جعل را تعیین نموده است. لازم به ذکر است که این جرم به صرف ارتکاب اعمالی مثل « به کار بردن ، استعمال ، استناد یا مبادله کردن » و نظایر آنها محقق می گردد.

مدارک لازم برای طرح دعوای جرم جعل :

برای اینکه دادسرا برای شروع رسیدگی مجاب گردد و شکواییه را به قاضی جهت رسیدگی و تحقیقات ارجاع دهد لازم است که:
اولا اصل مدرک و سند جعلی ارائه شود تا در خصوص آن کارشناسی لازم با دستور مناسب بازپرس انجام شود.

ثانیا اطلاعات لازم در خصوص هویت مرتکب جعل و آدرس و مشخصات وی را به دادسرا اعلام کند.

مشاوره در مورد جعل با وکیل

در صورتیکه نیاز به مشاوره دارید میتوانید به صورت رایگان مورد حقوقی خود را از طریق تلفن با همکاران ما مطرح کنید و یا در صورت تمایل به مشاوره حضوری با مراجعه به سایت در قسمت قرار مشاوره ، زمان مشاوره خود را ثبت کنید تا همکاران ما در اسرع وقت با شما تماس بگیرند و قرار مشاوره شما را قطعی کنند.

021-77947264