سوالات قاضی در دادگاه طلاق توافقی

اگر برای جلسه دادگاه طلاق توافقی وقت گرفته‌اید، طبیعی است بخواهید بدانید قاضی چه چیزهایی می‌پرسد و باید برای چه موضوعاتی آماده باشید.

اول از همه بهتر است یک تصور اشتباه را کنار بگذاریم: برای دادگاه طلاق توافقی یک فهرست رسمی و ثابت از سؤال‌ها وجود ندارد که همه قضات دقیقاً همان‌ها را بپرسند. نوع پرسش‌ها به شرایط پرونده، متن توافق، وجود یا نبود فرزند، وضعیت مهریه و تشخیص قاضی بستگی دارد.

در عمل، آنچه اهمیت دارد این است که توافق زن و شوهر واقعی و روشن باشد و مسائل اصلی پرونده تعیین تکلیف شده باشند. بنابراین به جای حفظ کردن چند «جواب مناسب»، بهتر است قبل از جلسه بدانید دقیقاً درباره مهریه، نفقه، جهیزیه، فرزند و سایر تعهدات چه توافقی کرده‌اید.

اگر هنوز با اصل فرآیند آشنا نیستید، ابتدا راهنمای طلاق توافقی را بخوانید. در این صفحه مشخصاً درباره جلسه دادگاه و موضوعاتی صحبت می‌کنیم که ممکن است قاضی مطرح کند.

قاضی در دادگاه طلاق توافقی بیشتر درباره چه چیزهایی سوال می‌کند؟

قانون حمایت خانواده کمک می‌کند بفهمیم چرا بعضی موضوعات در جلسه دادگاه اهمیت بیشتری دارند.

ماده ۲۹ این قانون دادگاه را موظف کرده در رأی طلاق درباره موضوعاتی مانند مهریه، نفقه، جهیزیه، اجرت‌المثل، حضانت و هزینه‌های نگهداری فرزند تعیین تکلیف کند.

بنابراین طبیعی است که اگر یکی از این موضوعات در توافق مبهم باشد، درباره آن سؤال یا توضیح بیشتری خواسته شود.

این جدول به معنی آن نیست که قاضی حتماً همه این پرسش‌ها را مطرح می‌کند. هدف این است که بدانید کدام قسمت‌های پرونده نباید قبل از جلسه مبهم مانده باشند.

قاضی درباره رضایت زن و شوهر چه می‌پرسد؟

اساس طلاق توافقی، وجود توافق دو طرف است.

ممکن است از زن یا مرد سؤال شود که آیا همچنان با طلاق موافق هستند یا توافق آنها تغییر کرده است. در این قسمت نیازی نیست پاسخ از قبل حفظ کنید یا داستانی را که واقعیت ندارد بیان کنید.

اگر تصمیم شما واقعاً توافقی است، همان واقعیت را کوتاه و روشن توضیح دهید.

مهم‌تر از یکسان بودن کلمات زن و مرد، واقعی بودن توافق آنهاست.

مثلاً اگر یکی از طرفین تصور می‌کند مهریه کامل بخشیده شده ولی طرف دیگر معتقد است بخشی از آن همچنان باقی است، بهتر نیست قبل از دادگاه فقط روی یک جواب مشترک توافق کنند. این اختلاف واقعی باید قبل از نهایی شدن پرونده روشن شود.

قانون حمایت خانواده نیز در ماده ۲۵ بر «موارد توافق» زوجین تأکید کرده و مقرر کرده است اگر پس از مشاوره همچنان بر طلاق باشند، مرکز مشاوره موارد توافق را برای تصمیم نهایی به دادگاه منعکس کند.

درباره مهریه در دادگاه طلاق توافقی چه سوالی می‌شود؟

مهریه یکی از بخش‌هایی است که بهتر است پیش از جلسه هیچ ابهامی درباره آن باقی نمانده باشد.

قاضی ممکن است بخواهد مشخص شود مهریه زن چه مقدار بوده و زوجین در زمان طلاق چه تصمیمی درباره آن گرفته‌اند.

برای مثال ممکن است تمام مهریه قبلاً پرداخت شده باشد. در پرونده دیگری ممکن است زن بخشی را دریافت کرده و بخشی را بذل کند. در پرونده‌ای دیگر نیز ممکن است قسمتی از مهریه بعد از طلاق و به صورت اقساط باقی بماند.

اگر توافق فقط می‌گوید:

«مهریه مورد توافق طرفین قرار گرفت.»

هنوز معلوم نیست نتیجه آن توافق چیست.

اما اگر نوشته شده باشد چه تعداد سکه دریافت شده، چه مقدار باقی مانده و اقساط در چه تاریخی پرداخت می‌شوند، وضعیت بسیار روشن‌تر است.

قبل از جلسه بهتر است دقیقاً همان متنی را که درباره مهریه امضا کرده‌اید بخوانید. اگر اصطلاحاتی مثل «بذل»، «ابراء» یا «اقرار به دریافت» در آن آمده و اثرشان را نمی‌دانید، این موضوع را ساده نگیرید.

درباره تفاوت این وضعیت‌ها در صفحه گرفتن مهریه بعد از طلاق توافقی توضیح داده‌ایم.

آیا درباره نفقه، اجرت‌المثل و جهیزیه هم سوال می‌شود؟

ممکن است.

همان ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده، نفقه، جهیزیه و اجرت‌المثل را هم در کنار مهریه از موضوعاتی می‌داند که باید تعیین تکلیف شوند.

اگر زن و شوهر قبلاً درباره این موارد توافق روشن دارند، معمولاً مسئله قابل توضیح است.

اما عبارت‌های کلی می‌توانند مشکل ایجاد کنند.

مثلاً:

«زوجه هیچ حق مالی ندارد.»

ممکن است معلوم نباشد منظور فقط نفقه بوده یا اجرت‌المثل، جهیزیه و سایر موارد را هم شامل کرده است.

اگر هنوز درباره این حقوق مطمئن نیستید، قبل از جلسه صفحه در طلاق توافقی چه چیزهایی به زن تعلق می‌گیرد؟ را مطالعه کنید. درباره نفقه نیز توضیحات اختصاصی در نفقه در طلاق توافقی آمده است.

اگر فرزند داشته باشیم قاضی درباره چه چیزهایی سوال می‌کند؟

وقتی فرزند مشترک وجود دارد، صرف گفتن اینکه «فرزند با مادر می‌ماند» یا «حضانت با پدر است» همیشه برای روشن شدن همه مسائل کافی نیست.

ممکن است لازم باشد وضعیت حضانت، ملاقات والد دیگر و نحوه پرداخت هزینه‌های کودک مشخص شود.

برای مثال اگر والدین توافق کرده‌اند کودک با مادر زندگی کند، بهتر است درباره ملاقات پدر نیز بدانند چه توافقی دارند: چه روزهایی، چه ساعتی و در چه شرایطی.

هزینه‌های فرزند هم فقط یک عدد ماهانه نیست. درمان، تحصیل و بعضی هزینه‌های غیرعادی ممکن است نیازمند توافق روشن‌تری باشند.

قانون حمایت خانواده از دادگاه خواسته هنگام تصمیم‌گیری درباره حضانت و نگهداری کودک، وضعیت او را در نظر بگیرد و در ماده ۴۱ نیز اجازه داده است در صورتی که توافق والدین برخلاف مصلحت طفل باشد، تصمیم مقتضی دیگری اتخاذ شود.

اگر فرزند دارید، بسته به شرایط می‌توانید قبل از جلسه راهنماهای حضانت فرزند پسر در طلاق توافقی و حضانت فرزند دختر در طلاق توافقی را نیز ببینید.

در دادگاه طلاق چه بگوییم؟

بهترین راه این نیست که چند جمله آماده حفظ کنید.

واقعیت پرونده را کوتاه، محترمانه و دقیق بیان کنید.

اگر درباره موضوعی توافق دارید، همان توافق را توضیح دهید. اگر عدد یا موعدی در توافقنامه وجود دارد، همان عدد و موعد را بگویید. اگر سؤالی برایتان روشن نیست، درخواست کنید دوباره توضیح داده شود.

برای مثال اگر درباره مهریه سؤال شد و توافق شما این است که ۳۰ سکه بعداً پرداخت شود، جواب مفید همان چیزی است که واقعاً توافق شده:

«۳۰ سکه باقی مانده و مطابق توافق در سررسیدهای مشخص پرداخت می‌شود.»

نه اینکه برای کوتاه شدن جلسه بگویید «مهریه حل شده» در حالی که هنوز یک تعهد مهم باقی مانده است.

همین مسئله درباره فرزند، جهیزیه و نفقه هم صدق می‌کند.

دادگاه جای هماهنگ کردن یک روایت غیرواقعی نیست. اگر پاسخ زن و مرد درباره یک موضوع اساسی واقعاً متفاوت است، بهتر است اختلاف قبل از نهایی شدن پرونده برطرف شود.

آیا لازم است دلیل طلاق را با جزئیات برای قاضی تعریف کنیم؟

در طلاق توافقی، پرونده بر مبنای توافق دو طرف برای جدایی پیش می‌رود.

بنابراین معمولاً نیازی نیست اختلافات خصوصی چند سال زندگی مشترک با تمام جزئیات در دادگاه بازگو شوند، مگر اینکه قاضی درباره موضوع مشخصی توضیح بخواهد یا آن موضوع در تصمیم پرونده اثر داشته باشد.

پاسخ کوتاه و واقعی معمولاً بهتر از توضیح‌های طولانی و احساسی است.

اگر علت اختلاف موضوعی است که روی توافق اثر دارد ـ مثلاً اختلاف مالی یا وضعیت فرزند ـ طبیعتاً ممکن است توضیح آن اهمیت پیدا کند.

اگر حرف زن و مرد با هم متفاوت باشد چه می‌شود؟

هر اختلافی اهمیت یکسان ندارد.

اگر زن تاریخ یک موضوع جزئی را اشتباه به خاطر بیاورد، لزوماً مسئله اساسی ایجاد نمی‌کند.

اما اگر تفاوت پاسخ درباره اصل توافق، مهریه، حضانت یا یک تعهد مالی مهم باشد، موضوع متفاوت است.

مثلاً مرد می‌گوید زن تمام مهریه را بخشیده، ولی زن می‌گوید فقط ۲۰ سکه را بخشیده است.

این دیگر اختلاف در نحوه بیان نیست؛ درباره خود توافق اختلاف وجود دارد.

برای همین بهتر است قبل از جلسه نمونه توافقنامه طلاق توافقی و به‌خصوص متن توافقنامه خودتان را یک بار دقیق بخوانید تا اگر بندی مبهم است، قبل از رسیدن به مرحله نهایی روشن شود.

جلسه دادگاه با جلسه مشاوره طلاق یکی نیست

گاهی کاربران جلسه مرکز مشاوره و جلسه دادگاه را یکی تصور می‌کنند.

در حالی که این دو مرحله کارکرد متفاوت دارند.

در فرآیند مشاوره، موضوعاتی مانند امکان سازش و شرایط خانواده بررسی می‌شوند. ماده ۲۵ قانون حمایت خانواده نیز ارجاع طلاق توافقی به مرکز مشاوره خانواده را پیش‌بینی کرده است.

دادگاه اما مرجع تصمیم قضایی پرونده است. طبق ماده ۲۶، در طلاق توافقی دادگاه در صورت وجود شرایط نسبت به صدور گواهی عدم امکان سازش اقدام می‌کند.

اگر سؤال شما این است که در جلسات قبل از دادگاه چه اتفاقی می‌افتد، صفحه مشاوره اجباری در طلاق توافقی مرتبط‌تر است.

آیا سوالات قاضی در طلاق از طرف زن همین‌هاست؟

خیر؛ نباید جلسه طلاق توافقی را با پرونده‌ای که فقط زن درخواست طلاق داده یکی دانست.

قانون حمایت خانواده در ماده ۲۶ هم میان این دو وضعیت تفاوت گذاشته است. در طلاق توافقی دادگاه درباره گواهی عدم امکان سازش تصمیم می‌گیرد، در حالی که وقتی درخواست از طرف زن مطرح شده باشد، بسته به مبنای پرونده موضوعاتی مانند الزام زوج به طلاق یا احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق مطرح می‌شود.

بنابراین در طلاق از طرف زن ممکن است پرسش‌های دادگاه بیشتر به دلیل قانونی درخواست طلاق و مدارکی که برای آن ارائه شده مربوط باشد.

اگر شوهر با جدایی موافق نیست و پرونده توافقی نیست، راهنمای طلاق از طرف زن برای این وضعیت مناسب‌تر است.

آیا طلاق توافقی در شورای حل اختلاف انجام می‌شود؟

اصل طلاق را نباید با فرآیند صلح و سازش در شورای حل اختلاف یکی دانست.

قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ صراحتاً مقرر کرده است که اختلاف در اصل طلاق حتی با توافق طرفین قابل طرح در شورا نیست.

شورا اساساً می‌تواند در حدود قانونی برای صلح و سازش فعالیت کند و مقررات مربوط نیز امکان برگزاری جلسات سازشی را پیش‌بینی کرده‌اند.

بنابراین اگر در روند یک اختلاف خانوادگی با جلسه‌ای برای صلح و سازش روبه‌رو شدید، آن را با دادگاه صادرکننده تصمیم درباره اصل طلاق اشتباه نگیرید.

به همین دلیل برای سؤال «در شورای حل اختلاف چه بگوییم؟» نیز پاسخ حفظ‌کردنی وجود ندارد؛ اگر جلسه سازشی تشکیل شده است، وضعیت واقعی اختلاف و امکان یا عدم امکان سازش را توضیح دهید.

قبل از جلسه دادگاه توافقنامه را دوباره بخوانید

یکی از مفیدترین کارها قبل از جلسه این است که متن توافقنامه‌ای را که امضا کرده‌اید دوباره بخوانید.

نه برای اینکه جمله‌ها را حفظ کنید، بلکه برای اینکه مطمئن شوید خودتان هم دقیقاً می‌دانید چه تعهدی پذیرفته‌اید.

مثلاً اگر قرار است مهریه طی ۱۲ ماه پرداخت شود، تاریخ اولین قسط را بدانید. اگر ملاقات فرزند هر جمعه است، بدانید محل تحویل کودک کجا تعیین شده. اگر جهیزیه هنوز تحویل نشده، مشخص باشد چه زمانی قرار است این کار انجام شود.

اگر هنگام خواندن توافقنامه متوجه شدید خودتان هم معنای یکی از بندها را نمی‌دانید، همان بند نیاز به بررسی جدی دارد.

اگر یکی از طرفین در دادگاه حاضر نشود چه می‌شود؟

نباید برای همه پرونده‌ها یک نتیجه قطعی اعلام کرد.

وضعیت به مرحله پرونده، نوع ابلاغ، وجود یا نبود وکیل یا نماینده قانونی و این موضوع بستگی دارد که دادگاه حضور شخص را برای آن جلسه لازم دانسته باشد یا نه.

در بعضی شرایط عدم حضور می‌تواند باعث تأخیر یا نیاز به اقدام دیگری شود، اما درست نیست بگوییم هر بار که یکی از طرفین حاضر نشود، پرونده حتماً مختومه یا جلسه حتماً تجدید می‌شود.

اگر در ابلاغیه حضور شخص شما خواسته شده است، همان دستور را جدی بگیرید.

در پرونده‌هایی که وکیل وجود دارد نیز باید محدوده وکالت و نیاز احتمالی به حضور شخصی بررسی شود. درباره تفاوت این وضعیت‌ها در صفحه وکیل طلاق توافقی در تهران توضیح داده‌ایم.

بعد از جلسه دادگاه چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر رسیدگی تکمیل شود و شرایط قانونی وجود داشته باشد، دادگاه درباره گواهی عدم امکان سازش تصمیم می‌گیرد.

ماده ۲۶ قانون حمایت خانواده طلاق توافقی را از موارد صدور این گواهی دانسته است.

اما صدور گواهی به‌خودی‌خود به معنی ثبت نهایی طلاق نیست.

پس از طی مراحل قانونی، ثبت رسمی طلاق در دفتر مربوط مطرح می‌شود. به همین دلیل اگر می‌خواهید بدانید از شروع پرونده تا ثبت نهایی تقریباً چه مراحلی در پیش دارید، صفحه مدت زمان طلاق توافقی توضیح کامل‌تری دارد.

برای جلسه دادگاه، جواب آماده حفظ نکنید؛ توافق خودتان را بشناسید

سوالات قاضی در دادگاه طلاق توافقی معمولاً حول موضوعاتی می‌چرخد که برای تصمیم پرونده اهمیت دارند: واقعی بودن توافق، حقوق مالی و در صورت وجود فرزند، وضعیت حضانت و هزینه‌های او.

قانون نیز دقیقاً روی همین مسائل تأکید دارد و دادگاه را موظف کرده درباره حقوق مالی و امور فرزند تعیین تکلیف کند.

بنابراین بهترین آمادگی برای جلسه این نیست که پاسخ‌های اینترنتی را حفظ کنید. بهتر است نمونه توافقنامه طلاق توافقی و مخصوصاً توافقنامه خودتان را دقیق بخوانید و مطمئن شوید معنای همه بندهایی را که امضا کرده‌اید می‌دانید.

اگر درباره کل مسیر پرونده ابهام دارید، راهنمای طلاق توافقی نقطه شروع مناسب‌تری است. در پرونده‌هایی که درباره مهریه، فرزند یا یک تعهد مالی مهم هنوز اختلاف یا ابهام وجود دارد نیز می‌توانید قبل از جلسه موضوع را با وکیل طلاق توافقی در تهران بررسی کنید.

سوالات متداول درباره دادگاه طلاق توافقی