نیاز به مشاوره دارید؟
برای دریافت راهنمایی تخصصی، همین حالا با مشاوران حقوقی ما تماس بگیرید.
آیا بعد از طلاق توافقی میتوان مهریه گرفت؟ در بعضی پروندهها بله. طلاق توافقی بهخودیخود مهریه زن را از بین نمیبرد. آنچه تعیین میکند بعد از طلاق هنوز امکان مطالبه مهریه وجود دارد یا نه، این است که مهریه قبل از ثبت طلاق چگونه تعیین تکلیف شده باشد.
ممکن است زن تمام مهریه را دریافت کرده باشد، فقط بخشی از آن را گرفته باشد، پرداخت باقیمانده به آینده یا به صورت اقساط موکول شده باشد یا در مقابل طلاق بخشی از مهر را بذل کرده باشد. حالت دیگری هم وجود دارد که زن شوهر را نسبت به مهریه ابراء کرده است. این وضعیتها از نظر حقوقی نتیجه یکسانی ندارند.
اصل قانونی مهریه روشن است. ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی مقرر میکند:
«به مجرد عقد، زن مالک مهر میشود.»
یعنی حق مهریه از زمان عقد ایجاد میشود و صرف وقوع طلاق آن را از بین نمیبرد. آنچه ممکن است این حق را تغییر دهد، پرداخت، توافق یا عمل حقوقی دیگری است که درباره مهریه انجام شده است.
اگر درباره خود روند جدایی و جایگاه مهریه در آن سؤال دارید، ابتدا راهنمای طلاق توافقی را بخوانید. در این صفحه مشخصاً بررسی میکنیم بعد از ثبت طلاق چه زمانی مهریه هنوز قابل مطالبه است.
آیا بعد از طلاق توافقی میتوان مهریه گرفت؟
بله؛ اگر مهریه بهطور کامل پرداخت نشده یا حق زن نسبت به آن به شکل مؤثری از بین نرفته باشد، اصل امکان مطالبه میتواند باقی بماند.
حتی قانون حمایت خانواده مستقیماً وضعیت مطالبه حقوق مالی پس از ثبت طلاق را پیشبینی کرده است. ماده ۲۹ این قانون پس از الزام دادگاه به تعیین تکلیف مهریه، نفقه، جهیزیه و سایر حقوق مالی زن میگوید:
«هر گاه زن بدون دریافت حقوق مذکور، به ثبت طلاق رضایت دهد، میتواند پس از ثبت طلاق، برای دریافت این حقوق … اقدام کند.»
به زبان ساده، رضایت زن به ثبت طلاق لزوماً به معنی بخشیدن حقوق مالی او نیست. ممکن است زن قبول کند طلاق ثبت شود اما طبق رأی یا توافق، هنوز مقداری مهریه از شوهر طلبکار باشد و آن را بعداً مطالبه کند.
اما این حکم را نباید به حالتی تعمیم داد که زن قبلاً مهریه را دریافت کرده، دین را ابراء کرده یا به شکل دیگری حق مطالبه را از بین برده است. به همین دلیل اولین سندی که باید بررسی شود، توافق طلاق و عباراتی است که درباره مهریه در آن نوشته شده است.
چه زمانی مهریه بعد از طلاق توافقی قابل مطالبه است؟
برای پاسخ سریع، باید وضعیت پرونده را در یکی از حالتهای زیر پیدا کنید:
| آنچه درباره مهریه نوشته شده | وضعیت احتمالی بعد از طلاق |
|---|---|
| بخشی از مهریه باقی مانده است | همان بخش اصولاً قابل پیگیری است |
| پرداخت مهریه قسطبندی شده است | اقساط سررسیدشده طبق توافق قابل پیگیریاند |
| زن بدون دریافت مهریه به ثبت طلاق رضایت داده است | با وجود باقیبودن حق، امکان پیگیری بعدی میتواند وجود داشته باشد |
| مهریه کامل پرداخت شده است | اصل بر باقی نماندن طلب است |
| شوهر نسبت به دین مهریه ابراء شده است | وضعیت متفاوت است و اصل دین میتواند ساقط شده باشد |
| مهریه یا بخشی از آن بذل شده است | اثر آن باید با توجه به متن توافق و نوع طلاق بررسی شود |
| متن توافق مبهم یا متناقض است | توافق، رأی دادگاه و سند طلاق باید با هم بررسی شوند |
این جدول برای تشخیص اولیه است؛ یک واژه در متن توافق گاهی میتواند نتیجه را تغییر دهد.
مهریه قسطی بعد از طلاق چگونه پرداخت میشود؟
یکی از روشنترین حالتها این است که زن و شوهر هنگام طلاق توافق کنند مهریه در آینده و به صورت اقساط پرداخت شود.
مثلاً در توافق آمده باشد که از ۱۰۰ سکه مهریه، ۳۰ سکه بذل شده، ۱۰ سکه همان زمان پرداخت شده و ۶۰ سکه باقیمانده هر سه ماه پنج سکه پرداخت شود.
با ثبت طلاق، آن ۶۰ سکه خودبهخود از بین نمیرود. توافق باید اجرا شود و هر قسط بر اساس شرایطی که تعیین شده پرداخت گردد.
مشکل معمولاً زمانی ایجاد میشود که توافق به جای تعیین دقیق اقساط فقط میگوید:
«باقیمانده مهریه بعداً توسط زوج پرداخت خواهد شد.»
«بعداً» چه زمانی است؟ یک ماه دیگر؟ یک سال دیگر؟ عندالمطالبه؟ اقساطی؟
اگر هنوز طلاق ثبت نشده، چنین ابهامی را قبل از امضا برطرف کنید. برای شناخت ساختار یک توافق دقیقتر، میتوانید نمونه متن توافقنامه طلاق توافقی را هم ببینید.
اگر طلاق قبلاً انجام شده، متن توافق، رأی یا گواهی دادگاه، سند طلاق و رسیدهای پرداخت را کنار یکدیگر قرار دهید تا مشخص شود دقیقاً چه تعهدی باقی مانده است.
اگر زن مهریه را بخشیده باشد، بعد از طلاق میتواند دوباره آن را بگیرد؟
پاسخ به کلمه «بخشیدم» بستگی ندارد؛ باید دید از نظر حقوقی چه اتفاقی افتاده است.
در گفتوگوی روزمره ممکن است زن بگوید «مهریهام را بخشیدم»، ولی در سند رسمی یکی از عبارتهای متفاوتی مثل «بذل»، «ابراء»، «اقرار به دریافت» یا «اسقاط حق» نوشته شده باشد. این اصطلاحات الزاماً آثار یکسانی ندارند.
اگر مهریه ابراء شده باشد
ابراء یک مفهوم حقوقی مشخص است. ماده ۲۸۹ قانون مدنی میگوید:
«ابرا عبارت از این است که داین از حق خود، به اختیار، صرفنظر نماید.»
یعنی اگر زن بهعنوان طلبکار، دین مهریه را به شکل معتبر ابراء کرده باشد، مسئله صرفاً «پرداخت نشدن مهریه» نیست؛ موضوع این است که خود دین مورد صرفنظر قرار گرفته است.
به همین دلیل نمیتوان بعداً فقط با این استدلال که «پولی دریافت نکردهام» نتیجه گرفت مهریه همچنان قابل مطالبه است.
اگر مهریه بذل شده باشد
بذل را نیز نباید خودکار با ابراء یکی دانست.
در بعضی طلاقها زن مالی ـ که ممکن است تمام یا بخشی از مهریه باشد ـ در برابر طلاق به شوهر میدهد. امکان و شرایط برگشت از چنین بذلی به نحوه تنظیم توافق، نوع طلاق، زمان اقدام و وضعیت حقوقی پرونده بستگی دارد.
بنابراین عبارتی مثل:
«هر زنی بعد از طلاق میتواند از بخشش مهریه برگردد»
به همان اندازه نادرست است که بگوییم:
«هیچ زنی بعد از بذل مهریه تحت هیچ شرایطی نمیتواند اقدامی کند.»
بدون خواندن سند، جواب قطعی دادن در این قسمت میتواند گمراهکننده باشد.
اگر در طلاق نوشته شده باشد «زوجه مهریه را دریافت کرد» ولی واقعاً پولی نگرفته باشد چه؟
این یکی از حساسترین حالتهاست.
بین جمله:
«زوجه هنوز ۵۰ سکه طلبکار است»
و جمله:
«زوجه اقرار نمود کلیه مهریه را دریافت کرده است»
تفاوت حقوقی جدی وجود دارد.
اگر در یک سند رسمی یا توافق معتبر، دریافت مهریه تأیید شده ولی شخص بعداً ادعا کند پرداخت واقعی انجام نشده، دیگر با یک مطالبه ساده و بدون اختلاف روبهرو نیستیم. مفاد سند و ارزش اثباتی آن اهمیت پیدا میکند و ممکن است ادعای خلاف آن نیازمند دلیل و بررسی قضایی باشد.
به همین دلیل هیچوقت برای سریعتر شدن طلاق، عبارتی مبنی بر «دریافت کامل» امضا نکنید در حالی که قرار است پول یا سکه بعداً پرداخت شود.
اگر پرداخت قرار است در آینده انجام شود، متن باید همین واقعیت را نشان دهد.
ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده دقیقاً چه کمکی به زن میکند؟
این ماده برای موضوع این صفحه اهمیت ویژهای دارد، چون بهصراحت بین ثبت طلاق و پرداخت حقوق مالی زن رابطه برقرار کرده است.
اصل مقرر در ماده این است که ثبت طلاق به پرداخت حقوق مالی زوجه وابسته است. قانون سپس چند وضعیت دیگر، از جمله رضایت زن و تقسیط محکومبه، را نیز پیشبینی میکند و در نهایت میگوید اگر زن بدون دریافت حقوقش به ثبت طلاق رضایت دهد، امکان اقدام بعدی برای دریافت آن حقوق را دارد.
در نتیجه اگر توافق مثلاً میگوید:
«زوجه با ثبت طلاق پیش از دریافت ۴۰ سکه باقیمانده موافقت میکند و زوج متعهد است آنها را مطابق برنامه مقرر بپردازد»
ثبت طلاق را نباید معادل تسویه خودکار این ۴۰ سکه دانست.
این دقیقاً یکی از دلایلی است که متن توافق باید میان رضایت به ثبت طلاق و صرفنظر کردن از مهریه تفاوت روشنی ایجاد کند.
برای گرفتن مهریه بعد از طلاق از کجا باید اقدام کرد؟
این بخش را نباید برای همه پروندهها با یک جمله مثل «حتماً بروید دادگاه» یا «حتماً از ثبت اقدام کنید» پاسخ داد.
مسیر مناسب به سندی بستگی دارد که حق شما بر اساس آن قابل اجراست.
اگر حق مالی در رأی یا تصمیم دادگاه طلاق تعیین شده باشد، ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده اجرای حقوق مالی پس از ثبت طلاق را نیز پیشبینی کرده است.
از طرف دیگر، سند رسمی ازدواج نیز در مورد مهریه قابلیت اجرا دارد. آییننامه اجرای مفاد اسناد رسمی در مورد مهریه و تعهداتی که ضمن ثبت ازدواج و طلاق درج شدهاند، مسیر صدور اجراییه را از دفتر مربوط پیشبینی کرده است.
به همین دلیل قبل از اقدام باید مشخص شود مبنای مطالبه شما چیست:
آیا همان مهریه مندرج در عقدنامه است؟ آیا در طلاق مقدار آن تغییر کرده؟ آیا بخشی بذل شده؟ آیا رأی دادگاه درباره باقیمانده مهریه تصمیم گرفته؟ آیا اقساط مشخصی تعیین شده؟
پاسخ این سؤالها مسیر اجرایی پرونده را روشنتر میکند.
چه مدارکی برای مطالبه مهریه بعد از طلاق مهم است؟
این صفحه نیازی به یک فهرست بلند از مدارک عمومی ندارد؛ چند سند اصلی معمولاً تعیینکنندهاند.
عقدنامه نشان میدهد اصل مهریه چه بوده است. توافقنامه طلاق مشخص میکند زن و شوهر هنگام جدایی درباره آن چه تصمیمی گرفتهاند. رأی یا گواهی دادگاه نشان میدهد تصمیم قضایی چگونه ثبت شده و سند طلاق نیز وضعیت نهایی ثبت را مشخص میکند.
در کنار این اسناد، هر مدرکی که پرداخت یا عدم پرداخت را روشن کند اهمیت دارد؛ از رسید بانکی و چک گرفته تا اسناد مربوط به اقساط.
فرض کنید شوهر مدعی است ۲۰ سکه را تسویه کرده و زن میگوید فقط ۱۰ سکه دریافت کرده است. در چنین اختلافی متن کلی «مقداری از مهریه پرداخت شد» کمک زیادی نمیکند. رسیدها و عبارت دقیق توافق اهمیت پیدا میکنند.
بعد از طلاق توافقی، مهریه با سایر حقوق زن چه تفاوتی دارد؟
مهریه تنها حق مالیای نیست که ممکن است در جریان طلاق مطرح شود.
نفقه، جهیزیه، اجرتالمثل و برخی حقوق ناشی از شروط ضمن عقد ممکن است بسته به شرایط پرونده موضوعیت داشته باشند. ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده نیز دادگاه را موظف کرده درباره چند مورد از این حقوق تعیین تکلیف کند.
اگر سؤال شما فقط درباره مهریه نیست و میخواهید بدانید در زمان جدایی چه حقوق دیگری ممکن است مطرح باشد، صفحه در طلاق توافقی چه چیزهایی به زن تعلق میگیرد؟ مرتبطتر است.
در مورد نفقه نیز قواعد مهریه را نباید به آن تعمیم داد. جزئیات آن را در راهنمای نفقه در طلاق توافقی جداگانه توضیح دادهایم.
یک مثال که تفاوت متن توافق را نشان میدهد
دو زوج را فرض کنید که هر دو مهریه ۱۱۰ سکه دارند.
در توافق زوج اول نوشته شده است:
«زوجه ۵۰ سکه از مهریه را بذل کرد و نسبت به ۶۰ سکه باقیمانده طلبکار است. زوج متعهد شد این مقدار را مطابق اقساط تعیینشده بپردازد.»
در توافق زوج دوم نوشته شده:
«زوجه زوج را نسبت به کلیه مهریه ابراء کرد.»
در هر دو پرونده ممکن است هیچ سکهای در روز ثبت طلاق ردوبدل نشده باشد، اما از نظر حقوقی وضعیت زن اول و دوم الزاماً یکسان نیست.
این مثال نشان میدهد چرا سؤال اصلی نباید فقط این باشد:
«آیا موقع طلاق پول گرفتم یا نه؟»
بلکه باید پرسید:
«در سند دقیقاً چه حقی باقی مانده و چه حقی از بین رفته است؟»
اگر مرد بعد از طلاق اقساط مهریه را پرداخت نکند چه میشود؟
اگر پرداخت اقساطی به شکل معتبر تعیین شده باشد، عدم پرداخت یک قسط باید براساس همان سند و شرایط توافق بررسی شود.
برای مثال ممکن است در متن آمده باشد هر ماه یک سکه پرداخت شود. در پرونده دیگری سررسیدها مبلغ ریالی داشته باشند. گاهی نیز برای تأخیر، ضمانت اجرای مشخصی نوشته شده است.
بنابراین قبل از هر اقدام، تاریخ سررسید، مبلغ یا تعداد سکه، پرداختهای قبلی و مفاد دقیق توافق را استخراج کنید.
این کار ساده جلوی یک مشکل متداول را میگیرد: طرح مطالبه برای مقداری که بخشی از آن قبلاً پرداخت شده یا هنوز سررسیدش نرسیده است.
اگر بعد از طلاق توافقی مهریه باقی مانده باشد، آیا مرد میتواند بگوید «طلاق کردی و تمام شد»؟
ثبت طلاق بهتنهایی چنین اثری ندارد.
اگر مهریه یا بخشی از آن طبق اسناد پرونده همچنان باقی باشد، پایان رابطه زوجیت به معنی پایان خودکار دین نیست. ماده ۱۰۸۲ مالکیت زن بر مهر را از زمان عقد به رسمیت میشناسد و ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده نیز صراحتاً امکان پیگیری حقوق مالی پس از ثبت طلاق را در وضعیت مقرر پذیرفته است.
پس جمله «چون طلاق ثبت شده دیگر مهریهای وجود ندارد» بدون بررسی توافق، پاسخ حقوقی کاملی نیست.
از طرف دیگر، زن هم نمیتواند فقط با استناد به مهریه اولیه عقدنامه، توافق بعدی معتبری را که درباره پرداخت یا از بین رفتن تمام یا بخشی از دین انجام داده نادیده بگیرد.
هر دو سند باید کنار هم خوانده شوند.
قبل از امضای توافق مهریه چه چیزی را دقیق بنویسیم؟
اگر هنوز در مرحله تنظیم توافق هستید، هدف نباید تولید یک متن پر از اصطلاحات حقوقی باشد؛ هدف این است که چند ماه بعد هیچکدام از طرفین درباره معنای آن اختلاف نداشته باشند.
به جای جمله مبهم:
«مهریه مورد توافق طرفین قرار گرفت»
بنویسید چه مقدار مهریه اولیه بوده، چه مقدار قبلاً پرداخت شده، چه مقدار بخشیده میشود، چه مقدار باقی میماند و باقیمانده دقیقاً در چه تاریخی و چگونه پرداخت میشود.
اگر قرار است چک داده شود، شماره و تاریخ آن مشخص باشد. اگر پرداخت اقساطی است، سررسیدها معلوم باشند. اگر بخشی از مهر در مقابل طلاق بذل میشود، مقدار آن روشن باشد.
برای تنظیم چنین بخشهایی میتوانید ساختار نمونه متن توافقنامه طلاق توافقی را ببینید، ولی متن نمونه را بدون تطبیق با شرایط پرونده امضا نکنید.
جمعبندی؛ بعد از طلاق اول سند را بخوانید، بعد برای مهریه اقدام کنید
پاسخ کوتاه به سؤال «آیا بعد از طلاق توافقی میتوان مهریه گرفت؟» این است که گاهی بله.
طلاق توافقی بهخودیخود مهریه را از بین نمیبرد. اگر همه یا بخشی از مهریه هنوز باقی باشد، پرداخت آن به آینده موکول شده باشد یا زن بدون دریافت حقوق مالی خود به ثبت طلاق رضایت داده باشد، امکان مطالبه بعدی میتواند وجود داشته باشد. قانون حمایت خانواده نیز چنین امکانی را در ماده ۲۹ پیشبینی کرده است.
اما نتیجه زمانی متفاوت میشود که مهریه قبلاً پرداخت شده، زن درباره دریافت آن اقرار کرده، دین را ابراء کرده یا بخشی از مهر در قالب خاصی بذل شده باشد.
بنابراین بهترین نقطه شروع، نه ثبت فوری یک درخواست جدید، بلکه کنار هم گذاشتن عقدنامه، توافقنامه، رأی دادگاه، سند طلاق و مدارک پرداخت است.
اگر عبارتهای مربوط به مهریه در توافق شما مبهم است یا نمیدانید آنچه امضا کردهاید بذل، ابراء یا تعهد به پرداخت در آینده محسوب میشود، قبل از اقدام میتوانید شرایط پرونده را با وکیل طلاق توافقی در تهران بررسی کنید.
سوالات متداول درباره مهریه بعد از طلاق توافقی
آیا بعد از طلاق توافقی میتوان مهریه گرفت؟
اگر مهریه پرداخت، ابراء یا به شکل دیگری از بین نرفته و طبق توافق یا رأی هنوز مقداری باقی باشد، امکان مطالبه میتواند وجود داشته باشد. ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده نیز در شرایط مقرر، پیگیری حقوق مالی بعد از ثبت طلاق را به رسمیت شناخته است.
اگر طلاق توافقی باشد مهریه به زن تعلق میگیرد؟
اصل مهریه با عقد ایجاد میشود، نه با طلاق. طلاق توافقی زن را مجبور به بخشیدن مهریه نمیکند. وضعیت نهایی بستگی دارد به اینکه طرفین درباره مهریه چه توافقی کرده باشند.
گرفتن مهریه بعد از طلاق توافقی چگونه است؟
ابتدا باید عقدنامه، توافق طلاق، رأی یا گواهی دادگاه، سند طلاق و مدارک پرداخت بررسی شود. سپس براساس نوع سند و حقی که باقی مانده، مسیر اجرای مناسب انتخاب میشود.
نحوه پرداخت مهریه بعد از طلاق چگونه است؟
اگر در توافق پرداخت یکجا یا اقساطی تعیین شده باشد، همان شرایط مبنای اجرای تعهد است. مبلغ، تعداد سکه، سررسید و پرداختهای انجامشده باید روشن باشند.
اگر زن مهریه را بذل کرده باشد میتواند دوباره آن را بگیرد؟
نمیتوان برای تمام بذلها یک پاسخ واحد داد. نوع طلاق، عبارت دقیق توافق، مقدار بذلشده، زمان و شرایط اقدام اهمیت دارند. بذل را هم نباید با ابراء دین یکی دانست.
اگر زن شوهر را از مهریه ابراء کرده باشد چه؟
ابراء به معنی صرفنظر طلبکار از حق خود است و میتواند باعث از بین رفتن دین شود. بنابراین چنین پروندهای با حالتی که صرفاً پرداخت مهریه به آینده موکول شده متفاوت است.
اگر مرد بعد از طلاق قسط مهریه را نپردازد چه؟
اگر قسط سررسید شده و تعهد همچنان باقی باشد، امکان پیگیری آن براساس سند و شرایط توافق وجود دارد. بهتر است قبل از اقدام، همه پرداختهای قبلی و تاریخ اقساط کنترل شوند.
اگر در سند نوشته شده مهریه دریافت شده ولی واقعاً پرداخت نشده باشد چه؟
این حالت نیازمند بررسی دقیق سند و مدارک است. اقرار به دریافت یا مفاد سند رسمی میتواند آثار اثباتی مهمی داشته باشد و نباید آن را مانند یک طلب عادی و بدون اختلاف تلقی کرد.
آیا بعد از گذشت چند سال از طلاق، مهریه خودبهخود از بین میرود؟
صرف گذشت زمان بهتنهایی به این معنی نیست که دین مهریه پرداختشده یا ساقطشده فرض شود؛ اما هرچه زمان بیشتری گذشته باشد، بررسی پرداختها، توافقها و مدارک میتواند دشوارتر شود. وضعیت دقیق باید براساس سند و سابقه پرونده بررسی شود.
نظرات کاربران
0 نظر ثبت شده